رفتن به نوشته‌ها

دانلود مقاله زراعت با فرمت ورد ودر47 صفحه قابل ویرایش

دانلود مقاله زراعت

 

دانلود مقاله زراعت با فرمت ورد ودر47 صفحه قابل ویرایش

قسمتی از متن مقاله

مقدمه

  • تولید غذا، پوشاك و سوخت همواره در طول تاریخ مهمترین مساله مورد توجه جوامع انسانی بوده است. تولیدات گیاهی، اساس تامین غذا را تشكیل می‌دهند، بطوری كه جیره غذایی بسیاری از مردم تقریبا بر مصرف مستقیم فرآورده‌های گیاهی متكی است. حتی گوشت و فرآورده‌های دامی نیز كه گاهی به جیره غذایی افزوده می‌شوند از تولیدات گیاهی منشاء می‌گیرند. تولید الیاف نیز مستقیما و یا به طور غیرمستقیم به گیاهان زراعی وابسته‌اند. در بسیاری از كشورهای فقیر و توسعه نیافته برای مصارف پخت و پز و تولید گرما عمدتا از گیاهان به عنوان سوخت استفاده می‌شود.

زراعت عبارت است از:

  • علم و فن كشت و كار و بهره‌برداری از آب و خاك و گیاه.
  • آشنائی با تكنیك‌های صحیح و علمی زراعت به ما كمك می‌كند تا از منابع آب و خاك كشور در جهت تامین تولیدات گیاهی مورد نیاز جامعه به نحو مطلوب بهره‌برداری كنیم. در غیر این صورت اعمال فشار در زمینه تولیدات گیاهی و متوسل شدن به روشهای ناصحیح و بهره‌برداری بیش از حد از منابع طبیعی، نه تنها كمكی به خود اتكایی كشور نمی‌كند بلكه خسارت‌های جبران‌ناپذیری بر محیط‌زیست وارد می‌آورد.

روند رشد جمعیت

  • یكی از شاخص‌های مهم برای شناخت روند افزایش جمعیت،ارزیابی زمان دو برابر شدن آن است . در حدود دو هزار سال قبل 250 میلیون نفر روی كره زمین زندگی می‌كردند. تقریبا 1650 سال طول كشید تا این جمعیت دو برابر شد. دومین دو برابر شدن جمعیت كمتر از 200 سال به طول انجامید، به طوری كه در سال 1830 میلادی جمعیت ساكن بر كره زمین از مرز یك میلیارد نفر گذشت . از آن پس ، زمان دو برابر شدن جمعیت دائما‍ كوتاه و كوتاهتر شد، تا اینكه پس از گذشت 100 سال (در سال 1930 ) جمعیت جهان به 2 میلیارد نفر رسید و 45 سال بعد (سال 1975) از مرز 4 میلیارد نفر هم گذشت. هم اكنون جمعیت انسانهای كره زمین در حدود 6 میلیارد نفر است.
  • روند افزایش جمعیت در سالهای آینده چگونه است؟
  • پیش بینی‌های مختلفی در این مورد انجام شده كه هر یك دورنمای خاصی را برای آینده جمعیت جهان ترسیم كرده اند، اما همه آنها بر افزایش چشمگیر جمعیت تاكید نموده اند.

تئوری مالتوس

  • در سال 1798 میلادی، مالتوس در مقاله ای با عنوان «ارزیابی جمعیت» اظهار داشت:

رشد جمعیت از ظرفیتهای تولید مواد غذایی تجاوز میكند.

  • او بر این باور بود كه جمعیت انسان به طور تصاعد هندسی و وسائل تغذیه و معاش او به طور تصاعد حسابی افزایش می یابد. از اینرو بروز فقر و قحطی جهانی را قریب الوقوع می دانست. با این همه با گذشت دویست و چند سال از ابراز عقیده مالتوس قحطی عالمگیر پیش نیامده است .

دلایل عدم به وقوع پیوستن تئوری مالتوس عبارتند از:

  1. کاهش رشد جمعیت
  2. استفاده از ارقام پر محصول اصلاح شده
  3. بکار گیری روشهای نوین کاشت، داشت و برداشت و نگه‌داری محصولات کشاورزی
  • افزایش چشمگیر عملكرد گندم و برنج در اثر بكارگیری رهنمودهای انقلاب سبز در طی دهه های 1960 و 1970 موجب شد تا غذایی بیشتر برای جمعیتی بیشتر و به قیمت ارزان تر فراهم گردد.علی رغم مشكلات و نابرابری هایی كه در توزیع عادلانه غذا در دنیا وجود دارد، ظرفیت دسترسی به پروتئین و كالری به ویژه در كشورهای رو به توسعه افزایش یافته است.
  • پس از گذشت تقریبا چهل سال از آغاز روند افزایش محصولات غذایی در جهان، این سیر صعودی اندكی نفصان یافته است . بین سال‌های 1950 و 1984 تولید جهانی غلات 6/2 برابر شده است هر چند این روند در سالهای اخیر تداوم نیافته است . پس از این دوره كه رشد سالانه تولید غلات 3% بود، به تدریج تا سال 1993 به سطح 1% كاهش یافت .در نتیجه تولید سرانه غلات در این دوره 12% كاهش داشته است.

نیازمندی به سوخت و الیاف

  • افزایش جمعیت و ارتقای سطح زندگی، به طور مستقیم بر افزایش تقاضا برای سوخت و الیاف گیاهی نقش داشته است. به طور مثال ضرورت افزایش كمیت و كیفیت منسوجات برای جمعیت اضافی عامل عمده ای است كه تقاضا برای الیاف گیاهی را افزایش داده است . علاوه بر این فشار جمعیت موجب شده سطح بهره برداری انسان از جنگل‌ها و مراتع به منظور تامین فراورده های چوبی نظیر كاغذ برای چاپ روزنامه ، الوار و هیزم افزایش یابد.
  • برای تضمین امنیت غذایی در قرن آینده حداقل سه استراتژی اساسی زیر می بایست مورد توجه ملل مختلف قرار گیرد:

1- تلاش جهانی در جهت به كار گیری سیستم های كار آمد در تولید غذا، از طریق آموزش ، تحقیقات و سرمایه گذاری كافی.

2- طرح و پیگیری برنامه های كاهش نرخ زاد و ولد بویژه در كشورهای در حال توسعه تا حدی كه به سطح جایگزینی جمعیت بینجامد.

3- مدیریت اصولی منابع تولید و استفاده كارآمد از آنها.

كلیات زراعت

  • كشاورزی در مفهوم وسیع كلمه به كشت و كار و تولید محصولات زراعی و دامی اطلاق می‌شود.
  • علم زراعت فعالیت‌هایی از انسان را در بر می گیرد كه به منظور تامین نیازمندی‌های بعضی از گیاهان و در نتیجه بهره گیری از حداكثر قدرت تولیدی آنها انجام می شود. این فعالیت‌ها، علاوه بركاشت و برداشت محصول و حفاظت آن در مقابل آفات، امراض و علف‌های هرز، انطباق عوامل محیطی با عملیات زراعی را نیز در بر می گیرد.
  • در حال حاضر برای افزایش محصول سه راهكار قابل تصور است:
  • یك متخصص زراعت باید تلاش نماید تا با در نظر گرفتن عوامل مؤثر در تولید كه به دو دسته عوامل طبیعی ( نور، دما، رطوبت، باد و خشكسالی ) و عوامل غیر طبیعی ( جنگ، حمل و نقل، قیمت، انقلاب و بازار) تقسیم می شوند، شرایط بهره برداری بهینه از عوامل مساعد و مبارزه با عوامل نامساعد را فراهم آورد و با كسب آگاهی از آخرین پیشرفت‌های علم و فن زراعت، تازه‌های این علم را بین كشاورزان ترویج نماید.
  1. افزایش سطح زمین‌های زیر كشت
  2. افزایش میزان محصول در واحد سطح (افزایش عملكرد)
  3. افزایش تولید در واحد زمان

گروه بندی گیاهان زراعی

  • با توجه به اینكه گیاهان زراعی خصوصیات مختلفی دارند و برنامه تولید گاهی ممكن است چند هدفی باشد، از این‌رو این گروه بندی‌ها مطلق نیستند و این احتمال وجود دارد كه برخی محصولات زراعی در دو یا چند گروه مختلف جایگیرند.

انواع طبقه‌بندی گیاهان زراعی

  • مهم‌ترین انواع طبقه بندی گیاهان زراعی به شرح زیر است:

طبقه بندی علمی گیاهان

  • كارلوس لینه ( 1853) با ابداع روش های نامگذاری دواسمی طبقه بندی علمی گیاهان را پایه ریزی نموده است. دراین روش گیاهان بر اساس خصوصیات ریخت شناسی، تكامل و ژنتیكی در هفت طبقه قرار می گیرند. ترتیب طبقات عبارتند از :
  • سلسله ( kingdom)
  • بخش (Division)
  • طبقه– رده Class))
  • راسته ( order )
  • خانواده – تیره (Family)
  • جنس (Genus )
  • گونه (Species)

گروه بندی بر اساس طول عمر

  • مبنای این تقسیم بندی طول دوره رشد محصول بر حسب سال زراعی است. در این گروه بندی گیاهان به 3 گروه تقسیم میشوند.

1- گیاهان یكسالهطول دوره رشد این گیاهان كمتر از یك سال زراعی است.مانند: گندم

2- گیاهان دو ساله:این گروه در سال اول روشد رویشی و در سال دوم رشد زایشی دراند. مانند:كاهو و چغندر قند

3- گیاهان چند ساله:این گیاهان بیش از دو سال و غالبا چند سال به رشد خود ادامه می دهند. زعفران و یونجه نمونه ای از این گروه هستند.

گروه بندی بر اساس وسعت و دامنه كشت

1-گیاهان باغییكساله: گیاهانی هستند كه در سطح كوچك كشت می شوند. مانند: پیاز، بادنجان، كلم.

2- گیاهان باغی چند ساله: گیاهانی دایمی و چند ساله هستند كه در اراضی بزرگ، باغات و نهالستان پرورش می یابند. مانند: چای، قهوه، مو.

3- گیاهان زراعی: این گروه كه ممكن است یك ساله، دو ساله و چند ساله باشند در وسعت بسیار زیاد و در اراضی مزروعی كشت می شوند. مانند: گندم

طبقه بندی گیاهان زراعی بر اساس هدف تولید

  • چنانچه نوع محصول و نحوه مصرف آن مورد توجه باشد می توان گیاهان زراعی را به شرح زیر طبقه بندی كرد:

1- غلات:مانند: گندم، جو، ذرت، برنج، سورگوم، یولاف، چاودار، ارزن

2-حبوبات:مانند: لوبیا، نخود، ماش، عدس، و باقلا

3- نباتات روغنی:مانند: پنبه ، سویا، آفتابگردان، كتان، بادام زمینی، گلرنگ، ذرت، كنجد، كرچك و كلزا

4- گیاهان علوفهای:مانند: ذرت علوفه ای، شبدر، یونجه، اسپرس و انواع علفهای چمنی

5- گیاهان ریشهای:مانند: شلغم، چغندر قند، سیب زمینی شیرین،

6- گیاهان قندی:مانند: چغندر قند و نیشكر

7- گیاهان لیفی:مانند: كتان و كنف

8- گیاهان غدهای:مانند: سیب زمینی

9- گیاهان دارویی و تدخینی:مانند: مانند: توتون، خشخاش، چای، قهوه، خردل.

10- گیاهان ادویهای:مانند: زردچوبه، هل، میخك، زنجبیل، زعفران، وانیل و زیره

طبقه بندی گیاهان زراعی بر اساس راهكارهای مدیریتی

  • گاهی اوقات به منظور افزایش بهره وری در سیستم‌های كشاورزی و حفاظت آب وخاك و استفاده از محصول زراعی در یك مورد مصرف خاص، گیاهان زراعی را به شیوه ای خاص و در زمانی خاص كشت و یا در مرحله خاصی از رشد گیاه برداشت می‌كنند.
  • به این ترتیب گیاهان زراعی را می توان در چند گروه به شرح زیر طبقه بندی نمود:

1– گیاهان پوششی

2- گیاهان جانشین

تقسیم بندی بر اساس عملیات زراعی مشترك

  • این تقسیم بندی بر مبنای امكان انجام عملیات وجین ( كنترل مكانیكی علف‌های هرز) در بین ردیف های كاشت صورت می پذیرد.

1-گیاهان وجینی:مانند: سیب زمینی، پنبه، ذرت، آفتابگردان ، چغندر و … جزو گیاهان وجینی هستند.

2-گیاهان غیر وجینی:مانند: گندم، جو، یونجه و شبدر در این گروه قرارمی گیرند.

گروه بندی بر اساس عكس العمل به طول روز

  • از نظر حساسیت فرآیند گل دهی گیاهان به طول روز آنها را به سه گروه زیر تقسیم بندی می كنند.

1-گیاهان روز بلند – در این گیاهان انتقال از مرحله رشد رویشی به زایشی با افزایش طول روز تسریع می شود. مانند: گندم، جو، چغندر قند، نخود و گلرنگ

2- گیاهان روز كوتاه – در این دسته از گیاهان روزهای بلند، گلدهی را به تعویق خواهد انداخت. مانند: ذرت، سویا، سورگوم، آفتابگردان ، پنبه و برنج

3- گیاهان بی تفاوت – این دسته از گیاهان عكس العملی به طول روز نشان نمی‌دهند

گروه بندی بر اساس فصل رشد

  • ارقام مختلف یك گونه گیاه زراعی بر اساس تعداد روز از سبز شدن تا رسیدگی به گروه‌های زودرس، میان رس ودیررس تقسیم بندی می‌شود. این تقسیم‌بندی صرفا مقایسه‌ای بین ارقام مورد نظر است. البته گاهی ممكن است این مقایسه بین گونه‌های یكساله انجام شود. به طور مثال پنبه در مقایسه با ذرت یا لوبیا دوره رشد طولانی تری دارد.

گروه‌بندی بر اساس دمای مطلوب رشد

1-گیاهان سرما دوست بهترین رشد این گیاهان در هوای خنك ( 15 تا 25 درجه سانتیگراد ) انجام می شود. گیاهانی چون گندم، جو، سیب زمینی، باقلا، نخود، چغندر، كلزا و یونجه در گروه گیاهان سرما دوست قرار می‌گیرند.

2- گیاهان گرما دوست – اگر چه این گیاهان در هوای نسبتا گرم (20 تا 30 درجه سانتیگراد) بهترین رشد خود را انجام می دهند، اما دمای بیش از 35 درجه گرده افشانی و لقاح این گیاهان را مختل می سازد.لوبیا چشم بلبلی، سویا، پنبه، ذرت، ماش و سورگوم همگی جزو گیاهان گرما دوست به حساب می آیند.

چرخه زندگی گیاهان

  • چرخه زندگی بسیاری از گیاهان زراعی با جوانه زنی بذری كه در خاك كشت شده است آغاز می شود. با رویش و سبز شدن گیاهچه جوان بر سطح خاك، رشد رویشی گیاه ادامه یافته و بسته به نوع گیاه و شرایط محیطی حاكم بر آن پس از مدتی گیاه وارد مرحله رشد زایشی می شود. در این مرحله پس از وقوع گلدهی و انجام عمل گرده افشانی و لقاح، بذر و میوه بوجود می آید.
  • نمایش چرخه کامل زندگی یک گیاه

اندام‌های تشكیل دهنده پیكره گیاه

  • پیكره گیاه اساساً شامل محوری است كه در یك انتها ریشه و در انتهای دیگر به صورت ساقه جوان در می‌آید. ریشه و ساقه جوان، هر یك با نقش های اختصاصی در گیاه، یك مجموعه كامل را تشكیل می دهند. بر روی ساقه یاشاخه، گره‌هایی وجود دارند كه یك یا چند برگ به آن متصلند. مسن ترین برگ‌ها در قاعده ساقه و جوان ترین آنها نزدیك به نوك ساقه قرار دارند. جوانه ها معمولاً در قاعده برگ‌ها و در زاویه بین برگ و ساقه ایجاد شده و ممكن است به صورت انشعاباتی در آمده و ساقه های فرعی را به وجود آورند.

ریشه

  • ریشه یكی از اجزای اصلی گیاه است و عموماً در خاك قرار دارد. نقش اصلی ریشه در حیات گیاه، جذب آب و مواد كانی و نگهداری گیاه در خاك است. علاوه بر این ریشه كلیه گیاهان معمولاٌ مقداری مواد غذایی را، حداقل برای زمانی كوتاه ذخیره می‌كنند. ریشه گیاهانی مانند هویج و چغندر قند عضو ویژه ذخیره مواد غذایی است.

انواع سیستم ریشه‌ای

  • اصولاً دو نوع ریشه به نامهای ریشه افشان و ریشه راست در گیاهان مشاهده می شود .
  • در سیستم ریشه ای افشان تعدادی ریشه تقریباً یك اندازه دیده می‌شود كه هر كدام تعدادی ریشه كوچكتر فرعی دارند. به طور كلی در سیستم ریشه‌ای افشان كلیه ریشه های اصلی باریك و بلندند و هیچیك مشخص تر از بقیه نیستند . اما در گیاهانی كه ریشه راست دارند، یك انشعاب اصلی و كاملاً متمایز دیده می شود به نام ریشه اصلی یا راست كه در اطراف آن انشعاباتی كوچكتر و باریكتر وجود دارد.

ساقه

مهمترین نقش و وظایف ساقه در گیاهان عبارت است از:

  1. نگهداری و استحكام بخشیدن به گیاه
  2. هدایت شیره خام و پرورده در گیاه
  3. تولید بافتهای جدید
  4. اندوختن مواد
  5. فتوسنتز

انواع ساقه

  • ساقه‌ها از نظر محیط زندگی بر سه نوع‌اند:
  • مشخصه ظاهری ساقهوجود گره هایی است كه ساقه را به بخش‌هایی تقسیم می نماید. فاصله دو گره را میانگره گویند. برگ‌ها و ساقه‌های جانبی در محل گره‌ها به ساقه اصلی متصل می‌شوند.
  • ساقه های هوایی و زیر زمینی بر اساس طول عمر، نوع گیاه و نیاز به حفاظت در برابر تغییرات اقلیمی محیط و نحوه رشد بر چند دسته اند:
  1. ساقه‌های آبی
  2. ساقه‌های هوایی
  3. ساقه‌های زمینی

1- ساقه بازدانگان و دو لپه ای های چوبی، مانند كاج، بلوط، گردو و سیب و …

2- ساقه گیاهان دو لپه ای علفی؛ مانند لوبیا، نخود، آفتابگردان و شمعدانی و …

3- ساقه گیاهان تك لپه؛ مانند ذرت، جو، گندم، مارچوبه و نخل

4- ساقه های تغییر شكل یافته؛ مانند ساقه زیرزمینی پیاز و سیبزمینی، ساقه خزنده زنبق و توت فرنگی و …

برگ

  • قسمتهای اصلی برگ عبارتند از : پهنك و دمبرگ. گاهی اوقات در قاعده دمبرگ اندام كوچك برگ مانندی به نام گوشوارك یافت می شود. درون صفحه پهنك ، رگبرگها قرار دارند. رگبرگ‌ها كه از نظر آناتومیكی مجموع بافت چوبی و آبكشی هستند .
  • آرایش رگبرگها در تشخیص دو زیر رده گیاهان گلدار ( تك لپه ای‌ها و دو لپه‌ای‌ها) بكار می روند. در تك لپه ها ( مانند گندم، جو، ذرت، سوسن، زنبق، خرما و …) رگبرگها درشت و تقریباً موازیند. اما در دو لپه ایها ( پنبه،آفتابگردان ،لوبیا،سیب بلوط، شمعدانی‌ و ….) رگبرگها به صورت منشعب قرار گرفته‌اند.

انواع برگ

  • اصولا برگها از نظر شكل ظاهری دو نوع‌اند: ساده و مركب. برگ ساده دارای پهنكی است كه فقط از یك قطعه تشكیل شده است. در برگ مركب پهنك از چند قطعه برگ كوچك موسوم به برگچه تشكیل شده است.
  • برگ ممكن است به صورت مركب شانه‌ای و مركب پنجه‌ای باشد. در حالت اول برگچه‌ها روی محور اصلی كه به منزله رگبرگ میانی است به صورت مقابل هم قرار گرفته‌اند، این حالت در برگهای نخود، عدس، اقاقیا و گردو دیده می‌شود. اما در برگ مركب پنجه‌ای برگچه‌ها همه از یك نقطه منشعب شده‌اند.

آرایش برگ روی ساقه

  • آرایش برگ گیاهان گلدار روی ساقه دارای نظم معین است. در تعدادی از گونه‌ها دو برگ روبرو در طرفین هر گره دیده می شوند، این نوع آرایش برگها روی ساقه را متقابل می‌گویند. در تعدادی دیگر از گونه ها، بیش از دو برگ در محل هر گره دیده می شود، این حالت را فراهم می گویند. درتعدادی از گونه‌ها فقط یك برگ در هر گره یافت می شود. این نوع آرایش را متناوب می نامند.

 


جهت کپی مطلب از ctrl+A استفاده نمایید نماید

بازدیدها: 0

منتشر شده در فایل و محصولات دانلودی

اولین باشید که نظر می دهید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *